DENEYİMLER
Moldova’daydık. Romanya ile Ukrayna arasında sıkışmış bu küçük ama stratejik ülke, bölgenin dinamiklerini anlamak isteyen herkes için değerli bir gözlem alanı sunuyor.
Ekonomi ağırlıklı olarak tarım üzerinde yükseliyor; şarap, meyve ve sebze ihracatı ülke gelirinin omurgasını oluşturuyor. Avrupa Birliği ile entegrasyon süreci ise ekonomiyi tarımın ötesine taşıyacak bir dönüşümü tetiklemiş durumda.
Sahada ilk dikkatimi çeken, Türk yapı markalarının yaygınlığı oldu. AVM ve yapı marketlerinin raflarında oldukça fazla Türk markası ile karşılaştım. Türkiye’den yapı malzemeleri ithalatının yüksek seyretmesi, bu pazarın Türk üretim kapasitesine ne kadar açık olduğunu gösteriyor.
ODE Yalıtım olarak bu coğrafyada 10 yıldır faaliyet gösteriyoruz ve iş ortaklarımızla birlikte büyümeye devam ediyoruz. Ürünlerimizin beğenildiğini, tercih edildiğini ve global markaların yanında raflarda yerini aldığını görmek bizim için motive edici olduğu kadar sorumluluğumuzu da hatırlatan bir tablo.
Konut ve endüstriyel yatırımların son dönemde belirgin biçimde ivme kazandığını gözlemledim. Dikkat çekici bir diğer gözlemim, PIR yalıtım ürünlerinin endüstriyel uygulamalardaki yaygınlığı oldu. Diğer bölge ülkelerine kıyasla PIR’in sanayi yatırımlarında daha fazla tercih edildiğini görmek, AB standartlarının pazarda etkin biçimde hissedildiğini ortaya koyuyor. Avrupa’da yaygın olan hemen hemen her yalıtım malzemesi bugün Moldova raflarında da yer buluyor.
Sahada hissettiğim en önemli gerilim ise lojistik tarafında. Orta Doğu’daki jeopolitik gelişmeler, bazı rotalarda navlun fiyatlarının yüzde elli ile altmış oranında artmasına yol açmış. Bir iş ortağımız İtalya’dan sipariş ettiği malzemesinin hazır olmasına rağmen, TIR bulunamadığı için 45 gündür beklediğini paylaştı. Bu tablo, bugünün dünyasında üretim gücünün tek başına yeterli olmadığını; tedarik zinciri esnekliğinin en az üretim kadar stratejik hale geldiğini bir kez daha gösteriyor.
Enerji tarafında Moldova, uzun yıllar yaşadığı doğalgaz bağımlılığından, Avrupa şebekesine entegrasyon ve yenilenebilir enerji yatırımlarıyla çıkış yolu arıyor. Yol boyunca ve çatılarda bol miktarda güneş enerjisi paneli görmek, bu dönüşümün saha fotoğrafından başka bir şey değil. Bu da yalıtım tarafında somut bir talep alanı yaratıyor.
Moldova, küçük ölçekli ama stratejik; kırılgan ama dirençli; geçmişin bağımlılıklarından Avrupa ile entegrasyona uzanan bir dönüşüm coğrafyası. Böyle bir pazarı masa başından değil, sahadan anlamak gerekiyor.
Yerinde görmek, temas kurmak ve dinlemek; stratejiyi gerçek veriyle buluşturmaya devam ediyor.
